24.03.2006 23:50:53
Prof. Dr. Alfred Wohl
(3.10.1863-25.12.1939) - nýmeckř chemik

Prof. Dr. Alfred WohlChemia organiczna Technologia organiczna Urodzi│ si═ 1863 r. w Grudzi ╣dzu nad Wis│╣. Gimnazjum ukoĎczy│ w Berlinie w r. 1882. W latach 1882-86 studiowa│ chemi═ na Uniwersytecie w Heidelbergu a nast═pnie w Berlinie. 1886 ˝ doktorat z filozofii, Uniwersytet BerliĎski; promotor A. W. von Hofmann; dysertacja pt. ĐHeksametylenotetraaminaţ. W latach 1886-91 by│ asystentem w Laboratorium Emila Fischera, na Uniw. BerliĎskim, habilitowa │ si═ z chemii cukr█w w 1891 r. Po habi- litacji nadal tam pracowa│, jako docent prywatny E. Fischera, a od r. 1901 ˝ jako profesor nadzwyczajny. Obok tego w latach 1987-94 dzia- │ w Zrzeszeniu Przemys│u Cukrowniczego, prowadz╣c Laboratorium Chemii Buraka Cukrowego. W latach 1901-04 prowadzi│ kilka prac doktorskich (m.in. C. Neuberga) i rozwija│ w│asn╣ tematyk═ naukow╣. 8 VI 1904 r. otrzyma│ nominacj═ na stanowisko prof. zwyczajnego, kierownika Katedry Chemii Organicznej nowej Politechniki w GdaĎsku. Na tym stanowisku pracowa│ 29 lat. W r. 1906 by│ wsp█│za│o°ycielem nowego czasopisma ĐBiochemische Zeitschriftţ, a w latach 1906-1933 by│ wsp█│redaktorem tego pisma. W pruskim okresie Politechniki by│ czterokrotnie dziekanem Wydzia│u Chemii (w latach 1905/06, 1907/08, 1910/11 i 1917/ 18). W latach 1913-1915 by│ rektorem Politechniki GdaĎskiej. W latach 1931-33 by│ Wohl prezesem Niemieckiego Towarzystwa Chemicznego. Od r. 1932, wobec zbli°aj╣cego si═ wieku emerytalnego, zabiega│, aby jego nast═pc╣ zosta│ Richard Kuhn, docent z Heidelbergu, lub Adolf Butenandt, docent z Getyngi. Mierzy│ wysoko, bo obaj upatrzeni kandydaci wkr█tce otrzymali Nagrody Nobla. Na wiosn═ 1933 r., po 29 latach pracy, odchodzi│ na wcze˙niejsz ╣ emerytur═ w atmosferze nagonki antysemickiej. Do roku 1937 pracowa│ dalej w swoim laboratorium nad patentami, a gdy atmosfera polityczna by│a ju° niezno˙na, emigrowa│ do Szwecji. Zmar│ 25 XI 1939 r. w Sztokholmie. Dorobek i tematyka naukowa A. Wohla Dorobek z lat 1886-1933 obejmuje ok. 140 publikacji oryginalnych, 6 artyku│█w monograficznych oraz 1 ksi╣°k═. Publikowa │ g│█wnie w czasopi˙mie ĐChemische Berichteţ (106 ze 140 prac). Mia│ ok. 100 patent█w, g│█wnie niemieckich, ale r█wnie° ok. 20 brytyjskich i 6 USA. Tematyka jego prac obejmuje szeroki wachlarz zagadnieĎ, np. chemi═ cukr█w (56 poz.), reakcje aromatycznych zwi╣zk█w nitrowych (14 poz.), chemi═ alkaloid█w drzewa chinowego (16 poz.), metody i przyrz╣dy analityczne (11 poz.), pomiary i uog█lnienia fizykochemiczne (10 poz.), bromowanie zwi╣zk█w nienasyconych w pozycji allilowej (4 poz.) Jako pierwszy otrzyma│ dziesi╣tki wa°nych zwi╣zk█w; by│ tw█rc╣ kilku wa°nych reakcji, kt█re wesz│y do podr═cznik█w akademickich jako Đreakcje Wohlaţ, i r█wnie° kilku technologii stosowanych do dzi˙ w przemy˙le. Jego patenty dotycz╣ przemys│u cukrowniczego, produkcji sztucznego miodu, produkcji dro°- d°y piekarniczych, estr█w celulozy jako mas plastycznych, przemys │owych metod otrzymywania aniliny, aminofenolu, wykorzystania acetylenu do syntez organicznych, a przede wszystkim otrzymywania bezwodnika ftalowego z naftalenu i antrachinonu z antracenu przez utlenianie tlenem powietrza na katalizatorze zawieraj╣cym pi═ciotlenek wanadu. Ten typ wynalezionych przez Wohla katalizator█w zastosowano za jego °ycia w wielu innych technologiach, co przynios │o mu du°e dochody. Zaszczyty i wyr█°nienia: 1904 ˝ tytu│ Tajnego Radcy Rz╣du, 1928 ˝ dr h.c. Politechniki w Hanowerze, 1931 ˝ dr h.c. Wy°szej Szko│y Rolniczej w Berlinie, a od r. 1931 Cz│onkostwo Niemieckiej Akademii Nauk w Halle ĐLeopoldinaţ Sprawy szczeg█lne i ciekawostki ´ Naukowe drzewo genealogiczne Alfreda Wohla (promowanie doktora jest naukowym ojcostwem): Justus von Liebig « August Wilhelm von Hofmann « Alfred Wohl. ´ Wszyscy wykszta│ceni chemicy znaj╣ z podr═cznik█w akademickich dwie wa°ne reakcje odkryte przez Wohla i nazwane ĐReakcjami Wohlaţ; jest to degradacja Wohla aldoz oraz reakcja Wohla-Zieglera bromowania zwi╣zk█w nienasyconych w po│o°eniu allilowym. ´ Czasopismo ĐBiochemische Zeitschriftţ, kt█rego Wohl by│ wsp█│za│o°ycielem i wsp█│redaktorem, przekszta│ci│o si═ na prze│omie lat 1966/67 w ĐEuropean Journal of Biochemistryţ, wydawany przez federacj═ Europejskich Towarzystw Biochemicznych. W artykule wst═pnym w r. 1967 Severo Ochoa (Nagroda Nobla 1959) pisze m.in.: ...termin biochemia zacz═to stosowa╩ dopiero wowczas, gdy Neuberg za│o°y │ 60 lat temu ĐBiochemische Zeitschriftţ. Wohl przekaza│ do biblioteki Wydzia│u Chemii PG, jako prezent, swoje oprawne roczniki czasopisma ĐBiochemische Zeitschriftţ za lata 1906-1922, co dokumentuje specjalnie zaprojektowana grafika, rodzaj ekslibrisu, na wewn═trznej stronie ok│adki. Interesuj╣ca jest symbolika tej grafiki, je˙li si═ pami═ta, °e Wohl urodzi│ si═ w Grudzi╣dzu nad Wis│╣: przedstawia ona m│odzieĎca p│yn╣cego Wis│╣ do GdaĎska, a zarazem ku ˙wiat │u, na tratwie w kszta│cie otwartej ksi═gi.


[Wohlova reakce][jmenovitÚ reakce][sacharidy][organickß chemie][go home]
Go home